Myanmar

Ten strijde tegen de plasticverslaving

De Myanmar zijn gek op plastic zakjes. Alles wordt erin verpakt, van groente en fruit tot afhaalmaaltijden en thee. Tijdens een concert van de lokale rockheld LynLyn werd zelfs het bier in plastic zakjes geserveerd. Die liefde voor plastic zie je terug op straat; weinig steden zijn zo vies als Yangon.

Overal langs de weg slingeren oude verpakkingen en langs de rivieren en de spoorlijn ligt het afval in bergen opgestapeld. Ons huis ligt niet ver van de Hlaing rivier. Toen we hier net woonden vroeg mijn vader eens of we daar ook konden zwemmen als het heet is. Een keer kopje onder in die stinkende bruine stroom vol plastic flessen zou waarschijnlijk een onmiddellijke ziekenhuisopname tot gevolg hebben.

Plastic bag free day

Het is een sport om de hoeveelheid plastic in ons eigen huis onder controle te houden. Of je nu een tros bananen koopt of beltegoed, je krijgt er altijd een plastic zakje bij. Vandaag kreeg ik bij de ingang van het winkelcentrum zelfs een plastic hoesje voor mijn paraplu. Eén van de eerste zinnetjes die ik in het Myanmar leerde was ‘Ik hoef geen plastic zakje.’ Maar dat leidt meestal tot veel verbazing en pas nadat ik nadrukkelijk op mijn linnen tasje of fietsmandje heb gewezen krijg ik de koopwaar zonder verpakking mee.

De supermarktketen City Mart voerde ‘plastic free Tuesday’ in; elke vijfde van de maand geven de caissières je geen gratis tasje mee. En elke keer putten ze zich uit in verontschuldigingen. In één filiaal hadden ze zelfs een oplossing bedacht: Daar verpakten ze de boodschappen in wat dikkere plastic tassen van een merk dat in de winkel werd verkocht.

afvalUit het raam

Wij droppen ons huisafval netjes op een vaste plek langs onze straat, waar soms een ophaaldienst langskomt, maar het meestal wordt meengenomen door mannen met karretjes op gammele metalen wielen. Vervolgens wordt het minutieus gescheiden en vinden grote verzamelingen plastic verpakkingen, blikjes en bierflessen een nieuwe bestemming.

Maar dan moet het afval wel op de juiste plek afgeleverd worden. In de stegen tussen veel huizenblokken ligt een metershoge vuilnisbelt. De bewoners gooien hun afval daar gewoon uit het raam naar beneden. De gemeente probeert hier al jaren iets aan te doen. In de stegen is beton gestort, zodat de boel makkelijker schoon te houden is. In sommige stegen is er zelfs cameratoezicht en hebben de vervuilers kans op een boete.

Van vuilnisbelt tot buurttuin

Maar er ontstaat ook een groeiende groep mensen die zich zorgen maakt om het afvalprobleem. Elke maand organiseert Zay Yar Kyaw Trash Hero, een grote schoonmaakactie in verschillende delen van Yangon. Afgelopen week namen 156 mensen de grasvelden rondom Inya Lake onderhanden en ruimden in een paar uur tijd 405 kilo afval op. Het ophalen had een enorm effect op de aanblik van het park, zegt onze vriendin Eline. ‘Maar dat niet alleen. We hadden veel bekijks van mensen die in het park en bij de lokale restaurantjes zaten’, zegt ze. ‘Ik denk dat we daarmee wel wat mensen aan het denken hebben gezet.’

In het centrum ruimt Doh Eain met het Yangon Garden Alley Project de afvalbergen tussen de huizen op en maakt daarvoor in de plaats tuinen en speelplaatsen voor de kinderen uit de buurt. Het begon allemaal in 27th Street, waar een 20 meter lange steeg vol vuilnis werd omgetoverd tot een groentetuin en een speelplaats met bankjes waar de buurtbewoners elkaar kunnen treffen. In totaal wil Doh Eain minstens 1 kilometer steegjes omzetten van vuilnisbelt in buurttuin.  

Studentenhuis 

‘Wij willen laten zien dat de ruimte ook een andere functie kan hebben’, zegt Emilie Roëll, oprichter en directeur van Doh Eain. De organisatie werkt inmiddels ook in 31st Street en 39th Street. ‘Daar hebben de buurtbewoners gevraagd of we hen konden helpen’, zegt Emilie. ‘Het succes staat of valt met de houding van de mensen uit de buurt.’ In 27th Street blijven de bewoners  vuilnis in de nieuwe tuin gooien. Hoewel er een paar mensen enthousiast zijn, krijgen zij hun buren niet achter het project en blijft de wijk verdeeld. ‘In 31st en 39th Street zie je die eenheid wel’, zegt Emilie. ‘Daar weet een goede leider de hele buurt achter zich te krijgen.’ Naast aanvragen van buurtbewoners is Doh Eain ook benaderd door donoren, banken en de gemeente. ‘We vinden het spannend of het ook werkt als de vraag niet van de bewoners zelf komt’,  zegt Emilie.

Ons doet het een beetje denken aan een studentenhuis. Het begint met een paar vieze borden in de gemeenschappelijke keuken en voordat je het weet is die ruimte een smerige no-go area gewoalley2rden waar je alleen de hoogst noodzakelijke tijd doorbrengt. Aangezien jij áltijd alle vieze klusjes opknapt mag de rest nu wel eens zijn verantwoordelijkheid nemen. Na een serieuze huisvergadering wordt de no-go area getransformeerd in een woonkeuken, maar dat vraagt om blijvende schoonmaakdiscipline.

Hopelijk lukt het in het enorme studentenhuis Yangon om die discipline en verantwoordelijkheid op te brengen. Als iedereen zijn plasticgebruik dan ook nog wat matigt scheelt dat als snel de helft aan afval. Laten we beginnen met een wekelijkse, in plaats van een maandelijkse no plastic bag day; in de supermarkt, bij de teashop én op de markt.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *