Myanmar

De Kracht van Tegenmacht in Myanmar

Frontier pressVoordat we naar Myanmar vertrokken werkte ik als journalist voor Vice Versa mee aan het project De Kracht van Tegenmacht, een kennisdossier over de vrijheid van het maatschappelijk middenveld wereldwijd.  Volgens een rapport van de denktank CIVICUS wordt de ruimte voor mensenrechtenactivisten, NGO’s en journalisten elk jaar beperkter. Een zorgelijke ontwikkeling die zich voordoet van totalitaire dictaturen tot volwassen democratieën. Helaas is Myanmar geen uitzondering. Hoewel de overheid schoorvoetend om inspraak van de bevolking vraagt bij het ontwikkelen van nieuw beleid, worden kritische Facebookberichten niet getolereerd.

In mijn werk zie ik van dichtbij hoe maatschappelijke organisaties en donoren het ministerie van landbouw proberen te overtuigen om inspraak van de bevolking te accepteren. In 2015 werd de bevolking voor het eerst geconsulteerd bij de hervorming van het beleid voor landgebruik. Dit jaar kregen gemeenschappen in alle 17 staten en regio’s van Myanmar weer de mogelijkheid om hun mening te geven over de Agricultural Development Strategy, een beleidsstuk dat de agrarische koers van het land voor de komende jaren moet bepalen.

Inspraak in sneltreinvaart

Dat is een ingewikkeld proces, dat verre van perfect verloopt. Hoewel het ministerie heeft ingestemd met deze consultatie, hanteren ze zo’n strakke timing dat het bijna onmogelijk is om hem echt goed uit te voeren. De inspraakbijeenkomsten werden in sneltreinvaart georganiseerd en nu moeten alle opmerkingen binnen een maand verwerkt worden om de deadline van 31 augustus nog te halen. Als het ministerie de feedback echt serieus wil verwerken is dat veel te kort, weten maatschappelijke organisaties.

Een netwerk van nationale NGO’s die de consultatie heeft begeleid vreest zelfs dat de overheid niks met de feedback zal doen. ‘Uiteindelijk luisteren ze toch niet naar ons’, verzuchtte de voorzitter verbitterd tijdens een vergadering afgelopen week. Tijdens de inspraakbijeenkomst voor internationale NGO’s en bedrijven werden kritische vragen van NGO’s als Oxfam al snel afgekapt.

Aan de andere kant is het ook niet zo gek, merken mijn internationale NGO collega’s op; de overheid heeft nauwelijks ervaring met participatieve processen en merkt nu pas hoeveel daarbij komt kijken. Er zullen waarschijnlijk nog wel wat lobbybijeenkomsten, consultatieprocessen en nationale debatten overheen gaan voordat er een relatie van uitwisseling en vertrouwen ontstaat tussen de politieke bestuurders en het maatschappelijk middenveld.

66D

Met de vrijheid van meningsuiting is het al helemaal niet best gesteld in Myanmar. Onafhankelijke nieuwsbronnen als Coconuts, The Irrawaddy en de tijdschriften Frontier en Mizzima berichten bijna wekelijks over nieuwe processen wegens smaad. Veel van hen worden aangeklaagd voor het overtreden van sectie 66d van de telecommunicatiewet. Volgens deze wet kan iedereen veroordeeld worden tot 3 jaar gevangenisstraf voor extorting, coercing, restraining wrongfully, defaming, disturbing, causing undue influence or threatening any person using a telecommunications network.”

Zo werden al tientallen mensen, waaronder veel journalisten aangeklaagd vanwege kritische Facebookberichten. Terwijl iedereen verwacht had dat de in 2013 ingevoerde wet snel afgeschaft of aangepast zou worden, wordt hij nu juist veel meer toegepast dan in de jaren hiervoor, met name om kritiek op de autoriteiten de mond te snoeren. Volgens een onderzoeksgroep van verschillende mensenrechtenorganisaties zijn al tenminste 71 mensen aangeklaagd voor online smaad. De bekendste zaak is die van de directeur en een hoofdredacteur van Eleven Media Group. In november gingen zij de gevangenis in voor de publicatie van een column waarin ze vraagtekens zetten bij de herkomst van het dure horloge van de Chief Minister van de Yangon regio.

Glad ijs

Maar het blijft niet bij 66D; een maand geleden werden drie journalisten opgepakt toen ze verslag deden van het verbranden van illegale drugs door een van de rebellenlegers. Ze worden beschuldigd van steun aan een illegale organisatie onder de Unlawful Associations Act. Ook al te kritische verhalen worden uit het land geweerd, zo leerden we tijdens het Human Rights, Human Dignity Film Festival. Een documentaire over het conflict in Rakhine State was niet door de selectieprocedure gekomen.

Volgens sommige journalisten is de persvrijheid onder de huidige regering minder dan onder het voorgaande hervormingsgezinde militaire bestuur, zoals de Franse journaliste Aela Callan in dit filmpje ook laat zien. Hoe zou dat toch komen, vraag ik me vaak af. Is de overheid teveel geschrokken van alle kritische geluiden die vrij kwamen met het opheffen van de censuur? Worden ze nerveus van de ongekende populariteit van Facebook? Of is de aanhoudende invloed van de militairen de voornaamste reden?

Heeft zich een sluipend proces achterwaarts ingezet? Of zijn het stuiptrekkingen van een verdwijnende macht, een paar nare hobbels in de weg naar democratisering?  De angst om aangeklaagd te worden brengt ongetwijfeld veel zelfcensuur met zich mee. Zelfs met mijn Nederlandse blogje vraag ik me soms af of ik wel kan schrijven wat ik wil en besteed ik extra veel aandacht aan de manier waarop ik de dingen verwoord. Ik heb daarom diep respect voor de journalisten, activisten en organisaties die de strijd durven aan te gaan. Na zoveel jaren dictatuur durven ze zich toch maar mooi op glad ijs te begeven om uit te spreken waar ze voor staan.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *